29.08.2015

გაბო

გაბოზე როცა წერას იწყებენ, პირველ რიგში ერთ ცნობილ ფრაზას იხსენებენ ხოლმე, დასახრეტად გამზადებული კაცის მოგონებას, ბალღობისას ყინულის სანახავად წასვლის ამბავს. ან კიდევ მარტოხელა პოლკოვნიკს, ან კიდევ გემზე ასულ და მდინარეს დაყოლებულ თავისანთქვამა მოხუცებულს. თუმცა ყველაზე ხშირად მაინც იმ ისტორიით იწყებენ ხოლმე წერას, დახრეტის თუ დასახვრეტის ისტორიით.
ვისაც რომ წიგნი გადაუშლია ამ უკანასკნელ ნახევარ საუკუნეში, ვფიქრობ, მისი რომანებიც წაუკითხავს და მიუხედავად იმის, რომ ჩვენშიც ბევრი მინახავს მისი შემოქმედების არ მოყვარული, ყველანი ერთხმად აღნიშნავენ უჩვეულობას მისი თხრობისას და საერთოდ ლიტერატურის ისტორიაში და უფრო კიდევ ,,მკითხველთა ისტორიაში“ დატოვებულ კვალს. მწელობას ხომ არ სჭირდება მარტო ისტორია, მკითხველობასაც თავისი ისტორია აქვს, თან ხშირად ეს მეორე გაცილებით საინტერესო და ადამიანურია, ვიდრე ვიდრე პირველი.
სულ თავიდან ნაწყვეტებად მოვიდა ეს გაღიმებული კოლუმბიელი ჩემთან, 80–იანი წლების ,,საუნჯეში“ ნაჭერ–ნაჭერ დაბეჭდილ რომანებად, დიდი ვიყავი, მახსოვს, სხვა გემოვნებით, სხვა აზრი, სხვა სახეებით გაზრდილი და ვერ ვიგუე, ჩვენი დანარჩენი ურთიერთობაც იმ თავდაპირველს გავდა კარგა ხანს. კი მიკვირდა, მაგრამ არ მიყვარდა. მერე აღარ მახსოვს სად და რატომ, პატარა ამბავი წავიკითხე მისი, იქნებ არც იყო მისი და მისად ჩამრჩა უბრალოდ, სულერთია, კაცმა რომ თქვას. მივდიოდი ერთხელ პარიზშიო, მივდიოდი ზღვა ხალხი ირევა ქუჩაში და რას ვხედავ, მიდის ჰემიგუეი, სადღაც ჩემს წინ, მოშორებით, ეხვევიან ვიღაცები, მგონი, და ისედაც ჩქარი ნაბიჯით მიდის, ამას კიდე, ამ მაშინ ახლადშეღერებულ კოლუმბიელს ვერ მიესვლება იქამდე და ხედავს კი, რო ეს მოჩაჩულპიჯაკიანი ამერიკელი შორდება და ერთმა ღმერთმა უწყის მეორედ თუ გადაეყრება სადმე, ეგ კი არადა, განგებას ისე ჩაუფიქრებია თურმე, რომ თვალსაც არ მოკრავს აღარასდროს. ამანც არ ვიცოდი, სხვა რა მექნაო, ჰოდა, მთელი ხმით გავძახე ამ ხალხით სავსე პარიზში, თან ხო გითხარით, აღრიალებულ ქუჩაში მიდიან, ცალკე მანქანების ზღვა, ცალკე ადამინები, თავ–თავის საქმეზე ქუდმოგლეჯით გაჩქარეულნი, ჰოდა, მთელი ხმით გავძახეო სასოწარკვეთილმა ,,მაესტრო“! და მოტრიალდა ისიცო, მოტრიალდა გაღიმებულიო, მე, აბა, სად დამინახვადა და რას დამინახავდა, მაგრამ ნაღდი გუმანით იგრძნო, იქ იმ მილეთში მის მეტი კაცი რომ არ დადიოდა ამ სახელის ღირსი, ასე გღიმებულმა მომძებნა თვალით, ვერ მიპოვა და ბედნიერმა და კმაყოფილმა ამიწია ხელი, ერთი გაიქნია და გზა გააგრძელაო.
ეგ იყო და ეგ, კაენივით შემშურდა ის შეძახილიც და ის ჰაერში მარტო მისთვის აწეული ხელიც, მოვდივარ აგერ და ვიცი, არავისი არაფერი არ შემსურებია ასე და არც შემშურდება არასოდეს. ასე უხმოდ გამოხატული ძმობის შემშურდა, ძმობის და თაყვანისცემის.
მე მჯერა, რომ კარგი მწერლები თვლით არ არიან, ისინი უბრალოდ არიან, ცალ–ცალკე, როგორ უღრან ტყეში კანტი–კუნტად ამოსული ვეება მუხები. ჩვენ კი დარაჩენებს, როცა საკუთარ შვილიშვილებს ამბებს მოვუყვებით, თამამდ და ამპარტავნულად შეგვიძლია ვუთხრათ იმათ, ჩვენს დროს და ,,მარკესის დრო“ ვიგულისხმოთ. ახლა გრძელი ამბავია ესა და არც მოსაგონებელი იქნებ, როგორ მისცეს ნობელის პრემია მას და როგორ დაუმალეს იგი იმ სხვებს, ზოგს ბრმასა და ზოგსაც თვალხილულს, რამოდენა აჟიოტაჟი გამოიწვია მაშინ ამან და როგორ გაყო ორად ლიტერატურული სამყარო. ეს ჩავლილი ამბავია, კაი, ოცდაათ წელზე მეტი ხნის წინ ჩავლილი ამბავი. ჩვენი კოლუმბიელი კი იმ გენიოსთა რიგში დგას, ვისთვისაც ნობელის პრემიიის მინიჭება თავად ნობელის პრემიისთვის ურო დიდი პატივია, ვიდრე მისთვის, ავტორისთვის.
ზემოთ ვთქვი, კარგი მწერლები თვლით არ არიან–მეთქი, მაგრამ რა ვუყოთ, ამას იქით მაინც ერთით ნაკლები კარგი მწერალი დადის ქვეყანაზე. ჰოდა, ჩვენ, მწერალ–მკითხველებს ისღა დაგვრჩენია, აქედან, შორზე შორიდან, ახალგაზრდული თავქარიანობით მოვიკრიბოთ ძალა და იქ სხვა გზაზე, მრავალთა შორის მიმავალ გაბოს მთელი ძალით გავძახოთ: ,,მაესტრო“!